Europejskie Poświadczenie Spadkowe

Strata bliskiej osoby, mieszkającej lub posiadającej majątek za granicą stanowi wyzwanie nie tylko emocjonalne, ale też związane z formalnościami spadkowymi, jeśli zmarły nie mieszkał w Polsce.

Po wpisaniu w wyszukiwarkę fraz związanych ze spadkiem poza granicami PL wyskakują informacje dotyczące Europejskiego Poświadczenia Spadkowego (EPS) – który teoretycznie stanowi „paszport dla spadku”.
Niestety, rzeczywistość prawna bywa dużo bardziej skomplikowana. 

Rozporządzenie PE i Rady UE nr 650/2012 wprowadzające EPS, kryje w sobie pułapki, o których nie powie Ci urzędnik czy notariusz. Błąd w tym zakresie, może kosztować Cię kontrolę nad całym majątkiem.

Gdzie NIE działa Europejskie Poświadczenie Spadkowe?

Wielu spadkobierców zgłasza się do Naszej kancelarii z gotowym EPS, sądząc, że na jego podstawie są w stanie uzyskać pieniądze chociażby z rachunków bankowych spadkodawcy w Londynie czy Liverpoolu. Niestety, to niemożliwe.
Wielka Brytania oraz Irlandia nie są związane unijnym rozporządzeniem spadkowym. Jeśli zmarły pozostawił majątek w UK, Europejskie Poświadczenie Spadkowe jest tam prawnie niewiążące. W takim wypadku konieczne jest przejście przez osobną, brytyjską procedurę uzyskania tzw. Grant of Probate lub Letter of Administration w przypadku braku testamentu.

Rozróżnienie tych dwóch procedur jest niezwykle ważne.

Miejsce zwykłego pobytu – zasada zmieniająca wszystko

Ten aspekt stanowi największe zaskoczenie dla polskich wnioskodawców.
Zgodnie z prawem UE, prawem właściwym dla całego spadku jest prawo państwa, w którym spadkodawca miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.
 Przykład: Jeśli Twój brat od lat mieszkał i pracował w Niemczech, i tam zmarł, to całe postępowanie spadkowe – w tym podział majątku (a nawet domu pozostawionego w Polsce!) – może odbywać się według tamtejszego prawa.
Ignorantia iuris nocet – nieznajomość prawa szkodzi, również tego zagranicznego, jeśli staje się ono właściwe dla sprawy. Warto pamiętać, że instytucja zachowku czy progi podatkowe w innych krajach drastycznie różnią się od polskich realiów. EPS może być pomocne, ale proces jego stosowania nie jest automatyczny i musi być dokładnie zaplanowany. 

Niezwykle istotna jest tu właściwość sądu: jeśli wniosek zostanie oparty na złej jurysdykcji, dokument stanie się bezużyteczny, a Ty staniesz przed koniecznością prostowania spraw przed obcym sądem.

Jak uzyskać Europejskie Poświadczenie Spadkowe (EPS) i nie popełnić przy tym niepotrzebnych błędów proceduralnych?

Wniosek o EPS można złożyć w polskim sądzie lub u notariusza. Wymaga on jednak przedstawienia szeregu dokumentów i precyzyjnego określenia struktury majątku. Należy pamiętać, że EPS ma swój określony termin ważności (standardowo są to 6 miesięcy od wydania). Jeśli zagraniczne urzędy będą przedłużać procedury, możesz pozostać z nieważnym dokumentem i koniecznością ponownego opłacenia wniosku. Aby uniknąć unieważnienia dokumentu, należy przedstawić go w odpowiednim urzędzie w terminie zapisanym w rozporządzeniu, co w praktyce międzynarodowej bywa logistycznym wyzwaniem.

Samodzielne prowadzenie międzynarodowego postępowania spadkowego często okazuje się obciążeniem finansowym i organizacyjnym. Sądy nie doradzają wnioskodawcom, a jedynie stosują obowiązujące przepisy. Samo formalne potwierdzenie prawa do spadku to dopiero początek drogi – realnym wyzwaniem stają się zagraniczne długi oraz lokalne podatki
spadkowe, które bez ustalenia odpowiedniej strategii prawnej mogą drastycznie uszczuplić odziedziczony majątek.
Każdy spadkobierca musi ocenić, czy jest w stanie przeprowadzić te formalności samodzielnie. Ponieważ sprawy te najczęściej dotyczą szerszego kręgu rodziny, decyzja o sposobie prowadzenia postępowania powinna być wspólna.

Działanie na własną rękę może być kosztowne

Międzynarodowe prawo spadkowe może być pułapką finansowa dla nieprzygotowanych wnioskodawców. Czemu? Sądy same z siebie nie pomagają wnioskodawcom, tylko stosują obowiązujące prawo. Rolą kancelarii jest doradzanie lub nawet zastępowanie wnioskodawcy by ochronić interesy wnioskodawcy w najszerszym możliwym zakresie. 
Samo formalne prawo do spadku jest jedynie początkiem drogi – wyzwaniem stają się zagraniczne długi oraz lokalne podatki spadkowe, które bez ustalenia odpowiedniej strategii
prawnej potrafią drastycznie uszczuplić lub nawet pochłonąć dziedziczony majątek. Każdy musi ocenić, czy jest w stanie przeprowadzić międzynarodowe postępowanie spadkowe samodzielnie, czy potrzebuję pomocy międzynarodowej kancelarii prawnej.  
Jest to o tyle istotne, iż zazwyczaj sprawa dotyczy kręgu spadkobierców. Powinna być to ich
zatem wspólna decyzja.

Zbuduj bezpieczną strategię spadkową

Jeśli stoisz przed koniecznością uregulowania spraw spadkowych po osobie, która mieszkała lub posiadała majątek za granicą (w szczególności w Wielkiej Brytanii) – nie czekaj, aż urzędy odmówią Ci wypłaty środków.